ملاتونین و ریسک مشکلات قلبی؟!

ملاتونین یکی از ترکیبات طبیعی بدن است که معمولا با نام هورمون خواب از آن یاد می‌شود. ملاتونین از غده پینه‌آل در مغز ترشح شده و وظیفه تنظیم ریتم شبانه‌روزی بدن و سیکل خواب و بیداری را بر عهده دارد. به طور معمول، میزان ترشح ملاتونین به دنبال تاریک شدن هوا بالا رفته و در هنگام روز به حداقل خود می‌رسد. فرآورده‌های ملاتونین موجود در بازار فرم سنتتیک همین هورمون مغزی هستند. مطالعات پیشین حاکی از اثرات مثبت ملاتونین بر روی عملکرد قلبی و کاهش فشار خون بود. تصور می‌شد اثرات آنتی‌اکسیدانی این مولکول در ایجاد این اثرات مثبت نقش ایفا می‌کرده است.

اما مطالعات جدید حقیقت متفاوتی را آشکار کرده. این طور به نظر می‌رسد که مصرف طولانی مدت ملاتونین (منظور مصرف بیش از یک سال است) ریسک نارسایی قلبی را بالا می‌برد. اخیرا محققان دانشگاه بروکلین نتایج یکی از پژوهش‌های خود را منتشر کرده‌اند که در آن پرونده پزشکی بیماران مبتلا به اختلالات خواب به مدت 5 سال مورد بررسی و بازبینی قرار گرفت. گروهی از این بیماران تحت درمان با ملاتونین بودند و گروه دیگری از سایر داروهای خواب‌آور استفاده می‌کردند. نتایج این بررسی‌ها حاکی از آن بود که در بازه 5 ساله مطالعه، نرخ بروز نارسایی قلبی در بیماران مصرف‌کننده ملاتونین 4.6 درصد و در گروه شاهد 2.7 درصد گزارش شد. تعداد موارد بستری در بیمارستان (به دنبال حوادث قلبی – عروقی) در گروه ملاتونین تقریبا 3.5 برابر گروه کنترل گزارش شد.

البته لازم به ذکر است که مطالعات انجام شده هنوز نتوانسته بین ملاتونین و نارسایی قلبی – عروقی رابطه علَی – معلولی برقرار کند. به بیان دیگر هنوز نمی‌توان با قطعیت گفته که آیا ملاتونین علت بروز نارسایی قلبی بیماران هست یا خیر. با این وجود، جای تردیدی نیست که استفاده کوتاه مدت از این فرآورده با هیچ عارضه جانبی جدی از جمله بروز مشکلات قلبی-عروقی در ارتباط نبوده است. با وجود بازتاب گسترده این مطالعه که در نشست انجمن قلب آمریکا هم مورد بحث قرار گرفته، هنوز نمی‌توان در خصوص ایمنی فرآورده‌های حاوی ملاتونین حکم نهایی صادر کرد. چندین ایراد متدولوژیک به مطالعه انجام شده وارد است که در ادامه تیتروار به آن‌ها اشاره می‌کنیم:

• مطالعه در کشور آمریکا انجام شده که در آن‌جا ملاتونین به صورت OTC قابل تهیه است. یعنی اگر فردی از گروه کنترل از فرآورده‌های ملاتونین استفاده کرده باشد، در هیچ پرونده پزشکی یا هیچ یک از پایگاه‌های داده‌های سلامت ثبت نمی‌شود. بنابراین، داده‌های مورد بررسی ممکن است کاملا دقیق و قابل استناد نباشند.
• اختلالات خواب و البته سایر مشکلات اعصاب و روان که زمینه‌ساز بی‌خوابی هستند، خود یکی از علل ریشه‌ای ابتلا به نارسایی قلبی شناخته می‌شوند.
• در نهایت، هنوز مکانیسم دقیقی برای توجیه این عارضه شناخته نشده است.

در پایان لازم به ذکر است که توصیه می‌شود بیماران مبتلا به نارسایی قلبی و افرادی که ریسک فاکتورهای مشکلات قلبی-عروقی دارند، بهتر است اگر بیشتر از یک سال است که از ملاتونین استفاده می‌کنند، با پزشک یا دکتر داروساز مشورت کنند.

3 نوامبر 2025

منبع: سایت News-Medical.net