HPV یک عفونت ویروسی شایع مقاربتی است که هم مردان و هم زنان را مبتلا می‌کند. بیش از ۲۰۰ نوع سویه HPV شناسایی شده است که ۱۲ نوع از آن‌ها می‌توانند در طول چندین سال تغییراتی در سلول‌های اپیتلیال ایجاد کنند که به سرطان پیشرفت کند. سرطان‌های ناشی از عفونت HPV شامل سرطان دهانه رحم، واژن، ناحیه تناسلی خارجی، آلت تناسلی، مقعد و برخی سرطان‌های سر و گردن (که در عقب دهان یا گلو رخ می‌دهد و به آن اوروفارنکس می‌گویند) است.

  HPV ۶ و ۱۱ باعث سرطان نمی‌شوند اما می‌توانند منجر به زگیل تناسلی شوند.

HPV ۱۶ و 18 شایع‌ترین سویه‌ها هستند و حدود ۷۷٪ از تمام سرطان‌های دهانه رحم، ۸۷٪ از سرطان‌های مقعد و ۸۵٪ از سرطان‌های سر و گردن با این دو سویه ارتباط دارند. انواع HPV ۳۱، ۳۳، ۴۵، ۵۲ و ۵۸ عوامل شایع بعدی در سرطان دهانه رحم هستند و تقریباً ۱۸٪ موارد را تشکیل می‌دهند.

در مطالعات متعدد 95 تا 99 درصد زنانی که سرطان دهانه رحم دارند، سابقه ابتلا به این ویروس را دارند.

شایع‌ترین راه انتقال از طریق تماس جنسی و تماس پوست با پوست در حین رابطه جنسی است. بیشتر افراد مبتلا به عفونت HPV هیچ علامت یا نشانه‌ای ندارند، اما می‌توانند ویروس را به دیگران منتقل کنند. استفاده از کاندوم می‌تواند خطر ابتلا به عفونت HPV را کاهش دهد اما باعث محافظت کامل نمی‌شود.

CDC و انجمن سرطان آمریکا به صراحت اعلام می‌کنند که شنا در استخر یا جکوزی، راه انتقال HPV نیست. اگرچه HPV در محیط مرطوب می‌تواند برای مدت کوتاهی زنده بماند، اما آب استخر (به‌ویژه آب کلردار) حجم بسیار زیادی دارد و ویروس به شدت رقیق می‌شود؛ علاوه بر این، پوست سالم سد محافظ خوبی است و صرفاً تماس با آب باعث عفونت نمی‌شود.

مطالعات انتقال ویروس از سطح(سرویس بهداشتی) به انسان را اثبات نکرده است برای عفونت HPV علاوه بر زنده بودن ویروس، نیاز به تماس مستقیم با بافت مخاطی یا زخم پوستی و مقدار کافی ویروس است.

• واکسن 4 ظرفیتی که در برابر انواع HPV ۶ ، ۱۱، ۱۶ و ۱۸ محافظت ایجاد می‌کند.
• واکسن 2 ظرفیتی که در برابر انواع HPV ۱۶ و ۱۸ محافظت ایجاد می‌کند.
• واکسن ۹ ظرفیتی که در برابر 9 سویه یعنی ۶، ۱۱، ۱۶، ۱۸، ۳۱، ۳۳، ۴۵، ۵۲ و ۵۸ که با سرطان و زگیل تناسلی مرتبط هستند، محافظت ایجاد می‌کند.

• واکسن برای نوجوانان و بزرگسالان جوان از ۹ تا ۲۵ سالگی توصیه می‌شود.
• واکسیناسیون HPV برای افراد با بیماری نقص ایمنی صرف‌نظر از سن، توصیه می‌شود.
• واکسیناسیون HPV به طور معمول برای بزرگسالان ۲۶ سال و بالاتر توصیه نمی‌شود زیرا ایمنی زایی پایینی دارد و باید با مشورت با پزشک تعیین گردد.

• قبل از 15 سالگی:

برای دختران و پسرانی که اولین دوز واکسن HPV را قبل از ۱۵ سالگی دریافت می‌کنند، فقط دو دوز لازم است. فاصله بین دو دوز ۶ تا ۱۲ ماه است. اگر این دو دوز با فاصله کمتر از ۵ ماه داده شوند، دوز سوم توصیه می‌شود.

• بعد از 15 سالگی:

اگر زنان یا مردان اولین دوز را در ۱۵ سالگی یا بالاتر دریافت کنند، سه دوز لازم است که در ماه ۰ ، ۱ تا ۲ ماه پس از دوز اول (حداقل فاصله قابل قبول ۴ هفته) و ۶ ماه پس از دوز اول یا 4 ماه پس از دوز دوم(حداقل فاصله قابل قبول ۱۲ هفته) داده می‌شود.

• اگر واکسن در فواصل کوتاه‌تری از حداقل قابل قبول داده شوند، ممکن است دوزهای اضافی برای اطمینان از محافظت کافی مورد نیاز باشد.
• اگر یک دوز تزریق شود و دوز بعدی بدلیل در دسترس نبودن واکسن به تاخیر بیفتد، مشکلی ندارد و هر زمانی واکسن موجود شد می تواند آن را تزریق کند.

بله، این مورد یکی از مهم‌ترین تحولات در سیاست‌های واکسیناسیون HPV در سال‌های اخیر است. بر اساس شواهد قوی از مطالعات متعدد، سازمان جهانی بهداشت (WHO) از سال 2022 توصیه کرده است که برای دختران و زنان ۹ تا ۲۰ ساله، یک دوز واکسن HPV می‌تواند محافظت قابل مقایسه با دو دوز را ارائه دهد یعنی یک دوز واحد نه تنها ایمنی‌زا است، بلکه محافظت پایدار و طولانی‌مدتی ایجاد می‌کند.

WHO توصیه می‌کند که افراد با نقص ایمنی (از جمله افراد مبتلا به HIV) باید حداقل دو دوز و در صورت امکان سه دوز دریافت کنند.

اثربخشی با یک دوز یک مزیت اختصاصی واکسن ۹ ظرفیتی نیست. داده‌های بالینی از هر دو واکسن دو ظرفیتی و ۹ ظرفیتی پشتیبانی می‌کنند.

بر اساس داده‌های فعلی، نیازی به دوز یادآور نیست. مطالعات نشان می‌دهند که محافظت ایجاد شده توسط واکسن HPV حداقل ۱۰ سال طول می‌کشد و هیچ نشانه‌ای از کاهش اثربخشی در طول زمان مشاهده نشده است. 

واکسیناسیون مجدد با واکسن ۹ ظرفیتی HPV به طور معمول برای افرادی که واکسن 2 یا 4 ظرفیتی دریافت کرده‌اند توصیه نمی‌شود. هر سه واکسن در برابر HPV ۱۶ و ۱۸ که باعث بیشتر سرطان‌های مرتبط با HPV (حدود ۷۷٪) می‌شوند، محافظت ایجاد می‌کنند.

بیش از ۸۰٪ افرادی که واکسن HPV دریافت می‌کنند، واکنش‌های خفیف در محل تزریق از جمله درد، قرمزی و تورم را تجربه می‌کنند. این علائم می‌توانند ۱ تا ۲ روز ادامه داشته باشند.

غش کردن پس از دریافت واکسن HPV نادر است و معمولاً با اقدامات ساده مانند دراز کشیدن، دریافت غذای کافی و مایعات و اطمینان‌بخشی برطرف می‌شود.

واکسن‌های HPV برای افرادی که آنافیلاکسی (یعنی واکنش آلرژیک شدید) داشته‌اند، ممنوع است (یعنی نباید داده شود).

واکسن‌های HPV می‌توانند همزمان (یعنی همراه) با سایر واکسن‌ها از جمله آنفلوانزا، مننگوکوک، هپاتیت B و واکسن‌های حاوی سیاه‌سرفه در صورت نیاز داده شوند.

اگر فقط دو واکسن همراه با هم تزریق می‌شود، توصیه می‌شود هر واکسن در یک اندام تزریق شود. اگر دو واکسن باید در همان عضله تزریق شوند، باید فاصله ۲.۵ سانتی‌متری بین تزریق‌ها وجود داشته باشد.

واکسن HPV فقط به صورت تزریق عضلانی (IM) تجویز می‌شود و محل ترجیحی تزریق، عضله دلتوئید بازو یا بخش قدامی-خارجی فوقانی ران است.

تزریق وریدی، زیرجلدی یا داخل‌جلدی مجاز نیست و نباید با هیچ واکسن یا محلول دیگری در یک سرنگ مخلوط شود.

اگر سرنگ از پیش پر شده همراه با دو سوزن با طول‌های مختلف باشد، باید بر اساس وزن و اندازه بدن فرد واکسینه شده سوزن مناسب برای اطمینان از تزریق به عضله انتخاب شود.

واکسن‌های HPV با استفاده از فناوری DNA نوترکیب ساخته می‌شوند. پروتئینی از سطح ویروس HPV رشد می‌کند و به «ذرات شبه‌ویروس» مونتاژ می‌شود که لایه بیرونی ویروس را تقلید می‌کند. پس از واکسیناسیون، سیستم ایمنی بدن این ذرات را شناسایی می‌کند و آنتی‌بادی‌هایی علیه پروتئین پوشش بیرونی HPV تولید می‌کند. بنابراین هیچ ویروس زنده یا ضعیف‌شده‌ای در واکسن وجود ندارد. پروتئین مورد استفاده برای ساخت واکسن هیچ ماده ژنتیکی از جمله DNA ویروسی، ندارد و نمی‌تواند تکثیر شود. بنابراین نمی‌تواند باعث عفونت HPV یا هر بیماری مرتبط شود.

واکسیناسیون محافظت بلندمدت در برابر عفونت HPV ارائه می‌دهد. مطالعات اثربخشی واکسن در دنیای واقعی نشان می‌دهند که محافظت در برابر عفونت مرتبط با HPV برای بیش از ۱۰ سال پس از یک دوز واکسن 2 یا 4 و حداقل ۳ سال برای واکسن ۹ ظرفیتی حفظ می‌شود.

زنان ۲۵ تا ۷۴ ساله حتی اگر واکسن HPV دریافت کرده باشند باید هر پنج سال یکبار غربالگری دهانه رحم را ادامه دهند.

حتی اگر بیمار آزمایش شده و نتایج مثبت باشد، واکسیناسیون در محدوده سنی ۹ تا ۲۶ سال همچنان توصیه می‌شود زیرا احتمال ابتلا به سایر سویه‌ها مخصوصا انواع پرخطر را دارد.

خیر. واکسن‌های HPV برای استفاده در بارداری توصیه نمی‌شوند و اگر فردی واکسیناسیون را قبل از باردار شدن شروع کرده، تکمیل آن را تا بعد از بارداری به تاخیر بیاندازد.

واکسن HPV برای زنان شیرده که قبلاً واکسینه نشده‌اند، ایمن است و توصیه می‌شود.