اندیکاسیون‌های تأییدشده

اگرچه هر دو شکل خوراکی و تزریقی حاوی سماگلوتاید هستند، اما اندیکاسیون‌های تأییدشده آن‌ها توسط FDA متفاوت است و نمی‌توان آن‌ها را به‌طور دلخواه جایگزین کرد. فرم تزریقی دارای اندیکاسیون‌های بیشتری برای محافظت از قلب و کلیه و درمان کبد چرب است، در حالی که فرم خوراکی در حال حاضر عمدتاً بر کنترل قند خون و کاهش وزن متمرکز است.

سماگلوتاید تزریقی ‌: فرم تزریقی دارای چندین نام تجاری است که اندیکاسیون‌های آن‌ها متفاوت است

 اوزمپیک(Ozempic

• کنترل قند خون‌: به عنوان مکمل رژیم غذایی و ورزش، برای بهبود کنترل قند خون در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع 2 استفاده می‌شود‌.
• کاهش خطر حوادث قلبی عروقی‌: برای کاهش خطر حوادث قلبی عروقی عمده (مانند مرگ قلبی عروقی، سکته قلبی غیرکشنده یا سکته مغزی غیرکشنده) در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع 2 همراه با بیماری قلبی عروقی اثبات شده.
• محافظت از کلیه‌: برای کاهش خطر کاهش مداوم eGFR، نارسایی کلیه در مرحله نهایی و مرگ قلبی عروقی در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع 2 همراه با بیماری مزمن کلیه‌.

ویگووی(Wegovy)

• مدیریت وزن‌: همراه با رژیم غذایی کم کالری و افزایش فعالیت بدنی، برای کاهش وزن اضافی و حفظ طولانی‌مدت کاهش وزن استفاده می‌شود. جامعه هدف بزرگسالان با BMI ≥ 30 kg/m²، یا بزرگسالان با BMI ≥ 27 kg/m² همراه با حداقل یک عارضه مرتبط با وزن هستند‌.
• کاهش خطرحوادث قلبی عروقی‌: برای کاهش خطر حوادث قلبی عروقی عمده در بزرگسالان با وزن اضافی یا چاقی و دارای بیماری قلبی عروقی اثبات شده‌.
• جمعیت نوجوانان‌: تأیید شده برای کاهش وزن در نوجوانان 12 ساله و بالاتر‌.
• کبد چرب (MASH)‌: تأیید شده برای درمان استئاتوهپاتیت مرتبط با اختلال متابولیک (MASH) در بزرگسالان با فیبروز متوسط تا پیشرفته (اما نه سیروز)‌.

 ریبلسوس(Rybelsus)

• کنترل قند خون‌: به عنوان مکمل رژیم غذایی و ورزش، برای بهبود کنترل قند خون در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع 2 استفاده می‌شود‌.

ویگووی(Wegovy)

• مدیریت وزن‌: برای کاهش وزن اضافی و حفظ طولانی‌مدت کاهش وزن در بزرگسالان تأیید شده است. معیارهای جمعیت هدف با فرم تزریقی یکسان است (BMI ≥ 30، یا BMI ≥ 27 همراه با عارضه)‌.
• کاهش خطر حوادث قلبی عروقی‌: برای کاهش خطر حوادث قلبی عروقی عمده در بزرگسالان با وزن اضافی یا چاقی و دارای بیماری قلبی عروقی اثبات شده‌.
• محدودیت‌های کلیدی‌: در حال حاضر فقط برای بزرگسالان تأیید شده است. برخلاف فرم تزریقی، فرم خوراکی هنوز برای نوجوانان 12 ساله و بالاتر و همچنین درمان MASH تأیید نشده است 

• خوراکی‌: شروع با ۱.۵ میلی‌گرم روزانه (۳۰ روز اول) ، ۴ میلی‌گرم (روز ۳۱-۶۰) ، ۹ میلی‌گرم (روز ۶۱-۹۰) ، دوز نگهدارنده ۲۵ میلی‌گرم روزانه از روز ۹۱ به بعد.
• تزریقی‌: شروع با ۰.۲۵ میلی‌گرم هفتگی (هفته ۱-۴) ، ۰.۵ میلی‌گرم (هفته ۵-۸) ، ۱ میلی‌گرم (هفته ۹-۱۲) ، ۱.۷ میلی‌گرم (هفته ۱۳-۱۶) ، دوز نگهدارنده ۲.۴ میلی‌گرم هفتگی از هفته ۱۷ به بعد.   

• سماگلوتاید تزریقی: معمولاً هفته‌ای یک‌بار به صورت زیرجلدی و در هر ساعتی از روز بدون ارتباط با غذا تزریق می‌شود. 
• سماگلوتاید خوراکی: معمولاً روزانه یک‌بار مصرف می‌شود. برای جذب مؤثر، الزامات سختگیرانه‌ای دارد: باید صبح ناشتا، فقط با حداکثر نصف لیوان آب مصرف شود و حداقل ۳۰ دقیقه قبل از غذا، نوشیدنی یا سایر داروهای خوراکی باشد.

برای رسیدن به اثر درمانی مشابه و به دلیل جذب محدود و متغیر از طریق معده، دوز مصرفی در فرم خوراکی بسیار بالاتر است.

• دوز مصرفی‌: دوز نگهدارنده فرم تزریقی ۲.۴ میلی‌گرم در هفته است، در حالی که دوز نگهدارنده فرم خوراکی ۲۵ میلی‌گرم در روز است. بر اساس برآوردها برای اثربخشی مشابه، مقدار دارو در فرم خوراکی می‌تواند تا ۷۰ برابر بیشتر از فرم تزریقی باشد‌.
• اثربخشی کاهش وزن: با وجود تفاوت دوز، مطالعات بالینی نشان می‌دهند که اثربخشی هر دو فرمت قابل مقایسه است. در مطالعه OASIS 4، فرم خوراکی (۲۵ میلی‌گرم) در ۶۴ هفته به طور میانگین ۱۳.۶٪ کاهش وزن ایجاد کرد.  فرم تزریقی نیز در مطالعه STEP 1 در ۶۸ هفته به طور میانگین ۱۴.۴٪ کاهش وزن داشت.

سماگلوتاید خوراکی و SNAC

چرا یک پپتید نمی‌تواند به راحتی خورده شود؟

سماگلوتاید به عنوان یک پپتید، در دستگاه گوارش به راحتی تخریب می‌شود و نمی‌تواند به طور مؤثر از دیواره معده عبور کند. برای حل این مشکل، در قرص سماگلوتاید یک افزاینده جذب اختصاصی (Permeation Enhancer) به نام SNAC  (سدیم N-(8-[2-هیدروکسی‌بنزوئیل]آمینو کاپریلات) طراحی شده. SNAC  با ایجاد تغییرات موضعی در معده، به سماگلوتاید کمک می‌کند تا بدون تخریب شدن، جذب شود.

SNAC چگونه کار می‌کند؟

مکانیسم دقیق SNAC کاملاً شناخته نشده، اما شواهد قوی نشان می‌دهند که این ماده در معده چند کار هم‌زمان انجام می‌دهد تا سماگلوتاید را از تخریب نجات دهد و جذب آن را ممکن کند:

• محافظت از پپتید‌: SNAC در معده دور مولکول سماگلوتاید یک کمپلکس تشکیل می‌دهد و pH موضعی اطراف آن را به طور موقت افزایش می‌دهد. این کار از تخریب سماگلوتاید توسط آنزیم مخرب پپسین (آنزیم گوارشی معده) جلوگیری می‌کند‌.
• افزایش جذب از دیواره معده‌: SNAC با ایجاد اختلال موقت در اتصالات محکم بین سلول‌های پوششی معده (مسیر Paracellular) و همچنین افزایش نفوذپذیری غشای سلولی (مسیر Transcellular)، به سماگلوتاید کمک می‌کند تا از دیواره معده عبور کرده و وارد جریان خون شود‌.
• جذب محدود‌: حتی با وجود SNAC، میزان جذب (Bioavailability) سماگلوتاید خوراکی بسیار پایین و متغیر است (حدود ۰.۴ تا ۱ درصد)‌. به همین دلیل دوز خوراکی (۲۵ میلی‌گرم) بسیار بالاتر از دوز تزریقی (۲.۴ میلی‌گرم) است.
• وابستگی به شرایط معده‌: از آنجایی که SNAC فقط در محیط معده (و نه روده) عمل می‌کند، قرص باید با معده خالی و با مقدار کمی آب مصرف شود تا دارو سریعاً وارد معده شده و SNAC بتواند وظیفه‌اش را انجام دهد. خوردن غذا یا نوشیدن زیاد مایعات، غلظت SNAC و دارو را رقیق کرده و جذب را مختل می‌کند.